Έχοντας ζήσει αρκετά χρόνια στη Θεσσαλονίκη, μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι η καθημερινότητα στην πόλη είναι δύσκολη. Είναι δύσκολο να περπατήσεις, να αναπνεύσεις, να παρκάρεις, να ηρεμήσεις. Μια πόλη με πυκνή δόμηση και δίχως χώρους πρασίνου. Μια πόλη με πολλά αυτοκίνητα και ελάχιστους χώρους στάθμευσης. Μολυσμένος αέρας, προβληματικά ΜΜΜ, μικροσκοπικά ή ανύπαρκτα πεζοδρόμια, σκουπίδια παντού, κακόγουστο γκραφίτι και η λίστα συνεχίζεται.
Γιατί όμως; Γιατί η Θεσσαλονίκη είναι τόσο χάλια; Γιατί δε θυμίζει καθόλου μια σύγχρονη Ευρωπαϊκή πόλη;
Κάποιος λογικά πρέπει να πάει πίσω στο χρόνο και να ψάξει εκεί τις ρίζες του προβλήματος. Η πυρκαγιά του 1917 που κατέστρεψε τα δύο τρίτα της πόλης είναι ένα σημαντικό γεγονός. Μετά, εξαιτίας της Μικρασιατικής Καταστροφής πολλοί πρόσφυγες ήρθαν στην πόλη και κάπως έπρεπε να στεγαστούν. Υπήρξαν βομβαρδισμοί στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο αλλά δεν ήταν εκτεταμένοι και άρα οι καταστροφές περιορισμένες. Μετά τον πόλεμο, με δικαιολογία την ανάγκη για γρήγορη ανοικοδόμηση, εφαρμόστηκε το σύστημα της αντιπαροχής που αντικατέστησε πολλές παλιές μονοκατοικίες με πολυκατοικίες. Τέλος, μετά το σεισμό του 1978, οι κατεδαφίσεις που ακολούθησαν επισφράγισαν την πλήρη “τσιμεντοποίηση” της πόλης.
Όλα αυτά είναι γνωστά αλλά το πρόβλημα είναι ότι για πολλούς και η συζήτηση τελειώνει με αυτά. Με λίγα λόγια “ότι έγινε, έγινε” και προχωράμε. Δυστυχώς, όμως, είτε βαδίζουμε σημειωτόν είτε πάμε προς τα πίσω. Συνεχίζουμε να “μπουκώνουμε” με τσιμέντο μια πόλη που πνίγεται από αυτό. Βεβαίως, έργα όπως το μετρό αλλά και το Flyover είναι προς τη θετική κατεύθυνση. Δεν αποτελούν όμως τη βασική απάντηση για το τι πραγματικά χρειάζεται η Θεσσαλονίκη. Αυτό που κυρίως χρειάζεται είναι να αναπνεύσει. Χρειάζεται πάρκα, πεζόδρομους (και μεγάλα πεζοδρόμια), καθαριότητα και όμορφα κτίρια. Χρειάζεται να αρχίσει να μοιάζει περισσότερο με τη Βαρκελώνη παρά με τη Βηρυτό.
Αυτά τα ζητήματα δεν αφορούν αποκλειστικά τη Θεσσαλονίκη αλλά όλες τις μεγάλες Ελληνικές πόλεις. Για ένα καθολικό πρόβλημα, απαιτούνται καθολικές λύσεις. Και, δυστυχώς, αυτές οι λύσεις ούτε απλές είναι ούτε γρήγορες. Το πρόβλημα έχει πολιτιστικές ρίζες (αυτό θα είναι θέμα για επόμενη ανάρτηση) και αυτό το κάνει ακόμα δυσκολότερο. Χρειάζεται ολικός επανασχεδιασμός της πόλης από το μηδέν και ένα όραμα για το πως θέλουμε να είναι τις επόμενες δεκαετίες.